Technologie tarcicy w Polsce — metody cięcia drewna

Podstawowe metody cięcia drewna

W polskiej branży tartacznej dominują trzy główne metody przetarcia kłód: cięcie na trakach pionowych, cięcie pilarkami taśmowymi oraz cięcie wielopiłami tarczowymi. Każda z nich ma inne charakterystyki techniczne i różny wpływ na wydajność materiałową procesu.

Traki pionowe (pilarki ramowe)

Trak pionowy to historycznie najstarsze narzędzie przetarcia w polskich tartakach. Kłoda jest przesuwana przez zestaw równoległych brzeszczotów zamocowanych w ramie wykonującej ruch posuwisto-zwrotny. Zaletą traka jest możliwość jednoczesnego uzyskania wielu desek w jednym przejściu, co sprawdza się przy obróbce drewna iglastego o dużym przekroju. Wadą jest stosunkowo duże zapotrzebowanie energetyczne oraz szeroki kąt cięcia, który oznacza więcej drewna zamienionego w trociny.

Pilarki taśmowe

Pilarki taśmowe stosują brzeszczot w formie pętli, który obraca się po parze kół. Ten typ maszyn generuje węższy rząd cięcia niż trak, co przekłada się na wyższy uzysk materiałowy z kłody. Pilarki taśmowe są powszechnie stosowane przy cięciu drewna liściastego — dębu, buka — gdzie szerokość materiału i minimalizacja strat są szczególnie ważne ze względu na wyższą cenę surowca.

Wielopiły tarczowe

Wielopiły z tarczami pozwala na szybkie, powtarzalne cięcie drewna o standardowych wymiarach. Stosuje się je głównie w dużych zakładach produkujących tarcicę obrzynaną do budownictwa. Wysokie prędkości posuwu i precyzja wymiarowa czynią je odpowiednimi do produkcji seryjnej, gdzie istotna jest jednolitość przekroju elementów.

Przetarcie a uzysk materiałowy

Uzysk, czyli stosunek objętości tarcicy do objętości kłody, jest jednym z kluczowych wskaźników efektywności tartaku. Typowe wartości uzysku wahają się w zależności od metody, gatunku drewna i jakości surowca. Drewno iglaste o prostym pokroju daje wyższy uzysk niż drewno liściaste z licznymi sękami lub krzywiznami pnia.

W procesie przetarcia kłoda przechodzi kolejne etapy: okorowanie (usunięcie kory), właściwe cięcie na trakach lub piłach taśmowych, obrzynanie (nadanie równoległych krawędzi) oraz sortowanie według wymiarów i klas jakości.

Suszenie tarcicy

Świeżo przetarta tarcica zawiera znaczną ilość wody — zarówno wolnej w przestrzeniach komórkowych, jak i higroskopijnie związanej w ścianach komórkowych. Suszenie do wymaganej wilgotności — zazwyczaj 18–20% dla drewna konstrukcyjnego lub 8–12% dla stolarki — jest niezbędnym etapem poprzedzającym dalszą obróbkę.

W polskich zakładach stosuje się suszenie naturalne (składowanie na placu) dla drewna mniej wymagającego oraz suszenie komorowe dla materiału przeznaczonego do stolarki i produkcji mebli. Komory suszarnicze umożliwiają kontrolę temperatury i wilgotności powietrza, co skraca czas suszenia z miesięcy do kilku lub kilkunastu dni.

Klasy jakości tarcicy iglastej

Tarcicę iglastą klasyfikuje się zgodnie z normą PN-EN 1611-1. Wyróżnia się klasy od A (najwyższa) do D (najniższa), przy czym podstawę oceny stanowią: rozmiar i rozmieszczenie sęków, obecność pęknięć, skręt słojów, przebarwienia i wady kształtu. Klasy A i B przeznacza się głównie do stolarki i produkcji mebli, klasa C jest typowa dla elementów konstrukcyjnych, a klasa D — do zastosowań niekonstrukcyjnych.

Powiązane normy i regulacje

Produkcja tarcicy w Polsce podlega przepisom wynikającym z unijnego systemu CE oraz krajowym normom PN-EN. Drewno konstrukcyjne przeznaczone do użytku w budynkach musi spełniać wymagania normy EN 14081, która określa zasady klasyfikacji wytrzymałościowej. Znakowanie CE oznacza, że producent zadeklarował zgodność z tymi wymogami w oparciu o badania i kontrolę zakładową.

Artykuły powiązane

Aktualizacja: 5 czerwca 2026