Sosna pospolita (Pinus sylvestris)
Sosna jest najczęściej przetwarzanym gatunkiem drewna w polskich tartakach. Drzewostany sosnowe zajmują największą powierzchnię polskich lasów, co zapewnia regularną podaż surowca. Drewno sosnowe charakteryzuje się wyraźnie widocznym usłojowaniem, żywicznym zapachem i stosunkowo dużą zawartością żywic, które wpływają pozytywnie na trwałość naturalną.
Tarcica sosnowa jest stosowana w budownictwie (elementy więźby dachowej, podłogi, deski szalunkowe), stolarce budowlanej (okna, drzwi) oraz produkcji mebli. Drewno sosnowe łatwo poddaje się impregnacji ciśnieniowej, co rozszerza jego zastosowanie na elementy eksponowane na działanie wody lub gruntu — słupy, belki tarasowe, deski elewacyjne.
Właściwości techniczne tarcicy sosnowej
- Gęstość: ok. 480–550 kg/m³ przy wilgotności 15%
- Wytrzymałość na zginanie: klasa C24 lub wyższa dla drewna sortowanego maszynowo
- Skurcz podczas suszenia: umiarkowany, stosunkowo przewidywalny
- Trwałość naturalna: klasa 3–4 wg EN 350 (bez impregnacji — odpowiednia do wnętrz)
Świerk pospolity (Picea abies)
Świerk jest drugim pod względem znaczenia gatunkiem iglastym w polskim przemyśle tartacznym. Drewno świerkowe jest jaśniejsze od sosnowego, bez wyraźnie widocznych kanałów żywicznych, co sprawia, że tarcica świerkowa nadaje się do produkcji wyrobów wymagających estetyki powierzchni — paneli ściennych, boazerii, a w szczególności instrumentów muzycznych (brzmi dobre przy odpowiedniej klasie jakości).
Świerk jest gatunkiem preferowanym przez zakłady produkujące drewno klejone warstwowo (glulam) i drewno CLT (cross-laminated timber), stosowane w budownictwie drewnianym. Drzewostany świerkowe w Polsce koncentrują się głównie na terenach górskich i wyżynnych — Sudety, Karpaty, Pojezierze Suwalskie.
Wyzwania w obróbce świerka
Świerk charakteryzuje się dużą liczbą sęków twardych i skłonnością do pęknięć czołowych podczas suszenia. Wymaga to starannej kontroli procesu suszenia komorowego, z odpowiednio wolnym tempem obniżania wilgotności w pierwszej fazie. Tartaki wyspecjalizowane w świerku stosują wydłużone programy suszenia w porównaniu do sosnowych.
Dane dotyczące właściwości drewna iglastego publikuje Instytut Technologii Drewna w Poznaniu. Informacje o zasobach leśnych dostępne są na stronie Banku Danych o Lasach.
Jodła pospolita (Abies alba)
Jodła jest gatunkiem rzadziej przetarzanym niż sosna i świerk, jednak istotnym dla tartaków Podkarpacia i Małopolski, gdzie drzewostany jodłowe są dobrze reprezentowane. Drewno jodły jest biało-kremowe, bez żywic, co czyni je łatwym do obróbki i malowania. Stosuje się je w stolarce, produkcji skrzynek i elementów dekoracyjnych.
Jodła jest gatunkiem wrażliwym na szkodniki i choroby grzybowe, co wymaga szybkiego przetarcia po pozyskaniu surowca. Zbyt długie leżakowanie na placu surowcowym prowadzi do zabarwień i obniżenia klasy jakości tarcicy.
Różnice w klasyfikacji tarcicy iglastej
Choć wszystkie trzy gatunki podlegają tym samym normom sortowania (PN-EN 1611-1 dla tarcicy nieobrobinej, PN-EN 14081 dla drewna sortowanego wytrzymałościowo), różnią się pod względem charakterystycznych wad sortowniczych. W sosnie dominują sęki żywiczne i przebarwienia żywiczne, w świerku — sęki twarde i pęknięcia, w jodle — zabarwienia powierzchniowe.
Lokalne specyfiki produkcji
W regionach o wysokim udziale drzewostanów świerkowych, np. w Beskidach, tartaki historycznie specjalizowały się w produkcji tarcicy świerkowej na eksport. Klęski żywiołowe — gradacje kornika drukarza, wichury — w ostatnich dekadach spowodowały znaczne przetarcie drewna posuszowego, co wpłynęło na podaż surowca i wymagało dostosowania procesów produkcyjnych do obróbki drewna o obniżonej jakości.
Artykuły powiązane
Aktualizacja: 5 czerwca 2026