Skup i klasyfikacja surowca
Pierwszym etapem pracy tartaku jest przyjęcie i klasyfikacja drewna okrągłego. Kłody dostarczane z lasów lub składnic drewna są mierzone i oceniane pod kątem średnicy w połowie długości (tzw. miara środkowa), długości oraz jakości. Na tej podstawie przypisuje się je do sortymentów, które określają cenę i przeznaczenie surowca.
W Polsce drewno okrągłe sprzedawane przez Lasy Państwowe klasyfikowane jest według systemu S — gdzie S2 oznacza drewno wielkowymiarowe iglaste, S3 — małowymiarowe iglaste, a W — drewno liściaste. Tartaki przemysłowe skupiają się przede wszystkim na surowcu iglastym S2, który pochodzi z drzewostanów sosny i świerka.
Plac surowcowy
Przyjęte kłody składowane są na placu surowcowym, skąd pobierane są do dalszego przetwarzania według bieżących potrzeb produkcyjnych. Plac powinien być zorganizowany tak, by zapewnić rotację zapasów — drewno zbyt długo składowane na świeżym powietrzu może ulegać zagrzybieniu, co obniża wartość tarcicy.
Linia produkcyjna
W nowoczesnym tartaku przemysłowym kłoda trafia kolejno przez: stanowisko okorowywania (korarka bębnowa lub nożowa), pomiar i optymalizację cięcia (systemy skanowania laserowego lub kamerowego), właściwe przetarcie (trakarnia lub linia pił taśmowych), a następnie obrzynanie, sortowanie i ewentualne suszenie.
Optymalizacja cięcia
W dużych zakładach tartacznych stosuje się skanery 3D, które przed cięciem analizują kształt kłody i wyznaczają optymalny plan rozkroju. Oprogramowanie dobiera wzorzec cięcia tak, aby zmaksymalizować uzysk lub uzyskać konkretne wymiary deski, zależnie od bieżących zamówień. Tego rodzaju systemy automatyzacji są powszechne w tartakach skandynawskich i stopniowo wprowadzane w Polsce.
Sortyment produktów
Standardowym produktem tartaku jest tarcica obrzynana — deski i belki o równoległych krawędziach i zdefiniowanych wymiarach nominalnych. Podstawowe wymiary produkowane w Polsce to grubości od 19 do 75 mm i szerokości od 50 do 200 mm, w długościach od 2 do 6 m.
Oprócz tarcicy obrzynanej tartaki wytwarzają pryzmy (półprodukty do dalszej obróbki), bale, łaty i krawędziaki stosowane w budownictwie. Odpady procesu — zrzynki, trociny i kora — są kierowane do zakładów produkujących pellet, płyty wiórowe lub na cele energetyczne.
Informacje o strukturze polskiego przemysłu tartacznego zawiera portal Lasów Państwowych oraz publikacje GUS dotyczące branży drzewnej.
Certyfikacja drewna
Część tartaków w Polsce uczestniczy w systemach certyfikacji łańcucha dostaw drewna: FSC (Forest Stewardship Council) lub PEFC (Programme for the Endorsement of Forest Certification). Certyfikat potwierdza, że surowiec pochodzi z lasów zarządzanych w sposób odpowiedzialny, a cały łańcuch — od wyrębu do sprzedaży tarcicy — jest udokumentowany i audytowany przez niezależne podmioty.
Certyfikacja ma znaczenie eksportowe: część odbiorców z Europy Zachodniej i Skandynawii wymaga certyfikowanego drewna w ramach wewnętrznych polityk zakupowych.
Eksport polskiej tarcicy
Polska jest jednym z głównych eksporterów tarcicy iglastej w Europie. Głównymi rynkami zbytu są Niemcy, Wielka Brytania, Skandynawia i Francja. Tarcica eksportowana musi spełniać wymagania norm krajowych odbiorcy, co w przypadku krajów UE oznacza zgodność z EN 14081 dla drewna konstrukcyjnego.
Artykuły powiązane
Aktualizacja: 5 czerwca 2026